Ben je op zoek naar een nieuw energiecontract? Dan heb je de keuze uit verschillende soorten energiecontracten. Zo kun je bijvoorbeeld kiezen voor de zekerheden van een vast energiecontract, eens per half jaar meebewegen bij een variabel energiecontract, of profiteren van de dagelijks aangepaste tarieven van het dynamisch energiecontract. Er is geen voordeligst energiecontract. Welk energiecontract het voordeligst is, hangt af van de omstandigheden op de energiemarkt. Hier lees je er alles over.

Prijzen per kWh opbouw uitleg

Heb je je weleens afgevraagd waarom de prijzen per kilowattuur in Nederland veel hoger zijn dan in het buitenland? Dan is het goed om te weten hoe de prijs per kWh stroom tot stand komt. De prijs bestaat namelijk uit verschillende elementen. De gemiddelde kilowattuurprijs lag in 2025 rond de 35 eurocent per kilowattuur. Deze bestaat uit drie vaste elementen: de kale prijs per kilowattuur, de energiebelasting en de btw.

Maar de kale prijs is uiteraard niet wat je echt betaalt. Want je moet ook de Energiebelasting nog betalen. De energiebelasting wordt ieder jaar aangepast door de Rijksoverheid. Nederland kent een van de hoogste energiebelastingen van Europa. Op deze manier probeert de overheid mensen bewust te maken van hun energiegebruik en de slechte gevolgen die dat heeft voor het klimaat. Bovendien wordt er ook het energienet mee onderhouden.

De energiebelasting betaal je aan je energieleverancier, die dit afdraagt aan de overheid. Het grootste gedeelte van de prijs per kilowattuur, bestaat uit energiebelasting.

Ten slotte worden de kale kWh-prijs plus de energiebelasting bij elkaar opgeteld. Je krijgt dan een belastbare prijs. Over deze prijs berekent de overheid nog eens 21 procent btw. Je betaalt dus btw over de Energiebelasting. Op deze manier komt de kWh-prijs tot stand.

Goed om te weten: bij het afsluiten van een energiecontract kun je ook nog kiezen tussen een enkeltarief of een dubbeltarief. Dat is vooral afhankelijk van welke meter je hebt. Het enkeltarief is het standaardtarief: je betaalt op ieder moment dezelfde kilowattuurprijs. Heb je een slimme meter? Dan kun je kiezen voor een dubbeltarief, waarbij je tijdens piekuren meer betaalt dan tijdens de daluren. Zo kun je profiteren van lagere energietarieven.

Prijzen per kWh bij verschillende energiecontracten

De prijzen per kilowattuur verschillen per energiecontract. Bij een vast energiecontract, wordt de prijs per kilowattuur vastgelegd wanneer je je energiecontract afsluit. Wat er ook gebeurt op de energiemarkt, je betaalt tijdens je contractperiode altijd dezelfde prijs. Bij een variabel energiecontract wordt de prijs per kilowattuur twee keer per jaar opnieuw vastgesteld. Gaan de prijzen omlaag? Dan profiteer je daarvan. Maar je kunt ook opeens meer gaan betalen. Bij een dynamisch energiecontract pluk je de vruchten als het energietarief laag staat. Maar is er onrust op de markt? Dan betaal je opeens veel meer voor je energiecontract. Welk energiecontract je afsluit, heeft dus gevolgen voor wat je maandelijks voor stroom en gas gaat betalen.

---

Prijs per kWh bij vast energiecontract uitleg

Je hebt de optie om te kiezen voor een vast energiecontract. Bij zo’n contract wordt de prijs voor gas en stroom eenmalig vastgezet. Het contract loopt meestal 1 of 3 jaar. Tijdens deze periode zal je leveringstarief niet veranderen. Het maakt dus niet uit of het slecht gaat op de energiemarkt of niet. Je blijft hetzelfde tarief betalen. Dit energiecontract is uitermate geschikt voor mensen die graag zekerheid en duidelijkheid willen hebben. Op deze manier weet je precies wat je per maand gaat betalen. Handig om je vaste lasten te kunnen budgetteren Maar het kent ook een nadeel: gaan de prijzen fors naar beneden, dan blijf je het hogere tarief betalen en profiteer je dus niet van de lagere prijzen. De prijzen kunnen namelijk tijdens de looptijd van het contract niet naar beneden worden bijgesteld.

Met een vast energiecontract weet je dus precies waar je aan toe bent. Wil je de zekerheid van een vast leveringstarief zolang je contract loopt en wil je graag dat je energieprijzen hetzelfde blijven, ook als deze prijzen wereldwijd weer oplopen? Dan is een vast energiecontract de juiste keuze. Zeker met de onrust in de wereld, zijn er veel mensen die voor de zekerheid van een vast tarief kiezen. Maar wil je ook profiteren van lagere tarieven? Dan is een variabel of dynamisch contract het overwegen waard. De tarieven worden tijdens de vaste looptijd namelijk niet meer bijgesteld.

Goed om te weten als je kiest voor een vast energiecontract: bij stijgende energietarieven, zal jouw prijs per kilowattuur niet stijgen. Je profiteert dan van het vaste lage tarief, dat je hebt afgesproken met je energieleverancier. Voor veel mensen een aantrekkelijke keuze, als blijkt dat de energiemarkt overspannen is. Maar dalen de leveringstarieven? Dan maakt dit voor het contract niets uit. De tarieven kunnen bij dit contract niet dalen. Je blijft dus het hogere tarief betalen. Op deze manier laat je het voordeel van lage tarieven en prijsdalingen op de energiemarkt liggen. Daardoor is er een mogelijkheid dat je uiteindelijk te veel betaalt. Wil je eerder overstappen? Dan betaal je meestal een opzegboete, die honderden euro’s kan kosten.

Prijs per kWh bij variabel energiecontract uitleg

Een variabel energiecontract lijkt in sommige opzichten op een vast energiecontract. Eén van de weinige verschillen, is dat bij een variabel energiecontract je tarieven minder lang vaststaan. Bovendien kun je gemakkelijker overstappen dan bij een vast contract. Bij het variabele energiecontract betaal je een vast tarief per kilowattuur aan stroom en kubieke meter gas. Het tarief staat voor een kortere periode vast dan bij een vast energiecontract. Over het algemeen worden de tarieven twee keer per jaar vastgesteld. Dat betekent dat je meestal om het half jaar een nieuw tarief krijgt te horen. Je kunt bij sommige energieleveranciers ook kiezen voor een kortere periode, zoals één of drie maanden. Controleer dus goed de contractvoorwaarden, voordat je dit energiecontract afsluit. Zo weet je zeker wanneer de tarieven wijzigen.

De variabele energietarieven worden aan het einde van iedere variabele periode weer bijgesteld. Op deze manier beweegt je energiecontract meer mee met de markt, dan als je kiest voor een vast energiecontract. Gaan de energieprijzen wereldwijd omlaag? Dan profiteer je daarvan aan het einde van het vaste gedeelte. Heb je een energiecontract met nieuwe tarieven, iedere drie maand? Dan betaal je eerst het tarief wat er toen is vastgesteld. Na deze drie maanden krijg je een nieuw tarief. Zo gaat je prijs per kilowattuur omlaag, als de inkoopprijzen voor energie op de markt ook lager zijn. Daardoor betaal je niet meer dan nodig.

Maar het kan uiteraard ook andersom: als je eerst gewend bent aan een lager tarief en er onrust op de markt is. Blijkt dat de prijs voor energie weer fors aan het oplopen is en is je vorige tarief bijna teneinde? Dan krijg je te maken met de nieuwe, hogere prijzen. Daardoor ga je tijdelijk meer betalen voor je energiecontract. Als de periode weer is afgelopen, krijg je weer een nieuw tarief, die weer lager uit kan vallen. Het is dus goed om te weten hoe de kale stroomprijzen zich ontwikkelen, zodat je goed weet of een variabel contract bij je past.

Met een variabel energiecontract beweeg je meer mee met de markt. Als de marktprijzen dalen, betaal je de volgende variabele periode lagere energietarieven. Aan het einde van elke periode heb je de mogelijkheid om te wisselen van energieleverancier, zonder dat je daarvoor een overstapboete hoeft te betalen. Het nadeel van dit contract, is dat je niet zeker bent van de tarieven. Deze kunnen tijdens je contract gaan schommelen en het doen van een zinnige voorspelling blijkt vaak lastig. Stijgen de tarieven, dan ga je dus ook meer betalen. Een ander nadeel van een variabel contract is de kans op wijziging van contractvoorwaarden. Zo mag de energieleverancier besluiten dat je opeens terugleverkosten moet betalen, als je zonnepanelen hebt.

Prijs per kWh bij dynamisch energiecontract uitleg

Wil je optimaal profiteren van alle ontwikkelingen op de energiemarkt? Dan kun je kiezen voor een dynamisch energiecontract. Maar je moet wel een beetje avontuurlijk zijn aangelegd om voor dit energiecontract te kiezen. Bij een dynamisch energiecontract profiteer je van lagere tarieven in de daluren. Bovendien kun je optimaal gebruikmaken van groene stroom en betaal je energie tegen inkoopprijs. Daar komen uiteraard de belastingen nog wel bij. Bij een dynamisch energiecontract mag je meestal opzeggen wanneer je wil. Het dynamische energiecontract is in de meeste gevallen namelijk dagelijks opzegbaar.

Als je een vast of variabel contract hebt, dan betaal je altijd voor een vaste periode dezelfde prijs per kilowattuur. Maar dat is niet hoe de energiemarkt werkt. Want het energietarief voor stroom, wordt meerdere keren per dag gewijzigd. En dat betekent dat je lang niet altijd profiteert van de lagere prijzen, omdat bij een variabel contract de prijzen slechts een beperkt aantal keren per jaar wijzigt. Bij een vast contract wordt het tarief maar één keer voor de hele contractperiode vastgesteld.

Bij een dynamisch energiecontract betaal je de prijs per kilowattuur, die geldt op het moment dat je stroom verbruikt. Dat klinkt als een gunstig contract, maar er zijn uiteraard ook zaken waar je rekening mee moet houden, als je kiest voor een dynamisch energiecontract. Ben je iemand die graag bezig is met de energietarieven en wil je op het juiste moment stroom verbruiken door bijvoorbeeld de wasmachine aan te zetten? Dan is het dynamische energiecontract iets voor jou. De prijzen van een dynamisch contract hangen af van verschillende factoren. Denk bijvoorbeeld aan vraag en aanbod op de energiemarkt, het weer in Nederland en de tijdstippen van de markt. Het dynamische tarief werkt aan de hand van een spotmarkt. Op deze markt wordt de hele dag door (ook ’s nachts!) gehandeld.

Kies je voor een dynamisch energiecontract, dan profiteer je van lage tarieven tijdens de daluren. Dat zijn de beste momenten om je elektrische auto op te laten of de wasmachine te laten draaien. Op de piekuren kun je het best weinig of geen stroom verbruiken, om zo gunstig mogelijk uit te zijn. De meeste energieleveranciers die een dynamisch contract aanbieden, geven je de toegang tot een handige app, waarmee je precies kunt bepalen wanneer je optimaal gebruik kunt maken van groene stroom. Bovendien ben je altijd contractvrij en mag je van energieleverancier wisselen, wanneer je maar wil.

Er zijn ook nadelen aan een dynamisch energiecontract. Zo heb je geen zekerheid rondom de tarieven op de energiemarkt. Deze verandert de hele dag door. Je weet dus niet van tevoren wat je per maand gaat betalen aan stroom en gas. De ene maand kan zeer voordelig uitpakken door een gunstige markt, terwijl je een maand later opeens twee keer het bedrag van vorige maand moet betalen. Dat maakt het budgetteren van je vaste lasten een stuk lastiger. Gaat het goed op de energiemarkt? Dan profiteer je daarvan. Maar gaat het al een tijdje erg slecht op de markt? Dan is de kans groot dat je fors moet bijbetalen en je volgende maand een rekening krijgt die honderden euro’s hoger uitvalt. Deze contractvorm is daarmee niet voor iedereen even aantrekkelijk, zeker gezien de spanningen in de wereld.

---

FAQ (veelgestelde vragen)

Waardoor stijgen energieprijzen?

Veel huishoudens in Nederland werden de afgelopen jaren geconfronteerd met stijgende energieprijzen. Dat komt vooral door de ontwikkelingen op de energiemarkt. Momenteel zijn er veel onzekerheden in de wereld, zoals bijvoorbeeld de oorlogen in het Midden-Oosten en in Oekraïne. Soms is er meer vraag naar energie, dan er kan worden aangeboden. Er ontstaat dan schaarste. Daardoor stijgen de energieprijzen en ga je meer betalen als je een vast of dynamisch energiecontract hebt. Verder speelt ook de energietransitie een grote rol. De energiebedrijven proberen de klimaatcrisis aan te pakken en daarvoor moeten de leveranciers meer gaan betalen. Zo kan het gebruik van fossiele brandstoffen die slecht zijn voor het klimaat, worden teruggedrongen. Ook als het buiten kouder wordt en de gasvoorraden leger raken, dan stijgen de energieprijzen. In principe geldt altijd: is er meer vraag dan aanbod, dan stijgen de prijzen.

Waardoor dalen energieprijzen?

De energieprijzen zijn altijd afhankelijk van vraag en aanbod. Dat betekent dat de energieprijzen ook kunnen dalen. Bijvoorbeeld als de gasvoorraden van Nederland en andere Europese landen voller zijn dan noodzakelijk. Op deze manier is er meer aanbod van stroom en gas op de energiemarkt, dan er vraag naar is. Bijvoorbeeld doordat er veel elektriciteit geproduceerd is door zonnepanelen of windenergie. De prijzen dalen dan aanzienlijk, waar je van kunt profiteren als je een variabel of dynamisch energiecontract hebt.

Wat zijn negatieve energieprijzen?

Bij negatieve stroomprijzen wordt er meer stroom opgewekt, dan er vraag naar is. De energieprijzen worden dan negatief. Dan betekent dat als je stroom verbruikt terwijl de prijzen negatief zijn, je hier zelfs geld toe krijgt. Met name mensen met een dynamisch energiecontract kunnen hiervan profiteren.

Hoe is mijn energierekening opgebouwd?

Je betaalt niet de kale prijs per kilowattuur, maar ook andere zaken als je de energierekening binnenkrijgt. Denk bijvoorbeeld aan de leveringskosten, netbeheerkosten, belastingen en overheidsheffingen en overige kosten. Met name door de belastingen van de overheid, betaal je vaak veel meer dan de kale energieprijs.

Kan ik mijn energiecontract beter vastzetten, of niet?

Of je je energiecontract beter vast kan zetten, is afhankelijk van je persoonlijke wensen. Wil je de zekerheid van een vast energietarief en wil je zeker weten dat je het komende jaar of de komende drie jaar geen last krijgt van prijsstijgingen? Dan kun je je energietarief vast laten zetten. Maar je profiteert dan niet meer van lagere energietarieven, als het tarief op de markt omlaag gaat.

Kan ik mijn energiecontract zomaar opzeggen?

Of je je energiecontract zomaar op kan zeggen, is afhankelijk van je energiecontract. Bij een vast energiecontract kun je je energiecontract niet eerder opzeggen, voordat de looptijd is verstreken. Doe je dat wel, dan moet je daarvoor een opzegboete betalen. Dit kan tot honderden euro’s aan extra kosten leiden. Bij een variabel contract kun je opzeggen aan het einde van je variabele periode. Bij de meeste energieleveranciers met een dynamisch energiecontract, kun je dagelijks opzeggen. Lees altijd eerst de contractvoorwaarden, voordat je besluit op te zeggen of over te stappen.

Waarom zijn de tarieven van energie in Nederland hoger dan in het buitenland?

De tarieven van energie zijn in Nederland vaak hoger in vergelijking met het buitenland. Kort gezegd heeft dit te maken met het beleid dat de overheid voert. De afgelopen jaren zijn de belastingen op energie fors verhoogd, waardoor je meer betaalt voor energie. Met deze extra belastingen wil de overheid het energienet uitbreiden en klimaatschade beperken. Daardoor betaal je in Nederland meer dan in Duitsland of België.

Betaal je terugleverkosten bij zonnepanelen?

Niet alle energieleveranciers rekenen terugleverkosten bij zonnepanelen. Dit is afhankelijk van je energieleverancier en het contract. Terugleverkosten bij zonnepanelen houdt in, dat als je meer opwekt dan je verbruikt, je energie teruglevert aan het energienet. Omdat het energienet al erg vol zit, zijn er veel energieleveranciers die extra kosten in rekening brengen, als je je zonne-energie teruglevert aan het net. Een flink aantal energieleveranciers heeft deze maatregel inmiddels al ingevoerd.

Wat gebeurt er als je minder stroom opwekt dan je verbruikt?

Heb je zonnepanelen op het dak, maar verbruik je toch meer energie dan je opwekt? Dan mag je het deel dat je hebt opgewekt, afstrepen van het deel dat je hebt verbruikt. Stel: je zonnepanelen wekken 2000 kilowattuur op. Je hebt daarentegen 2500 kilowattuur verbruikt. Dat betekent dat je 500 kilowattuur van de energiemaatschappij hebt verbruikt. Je mag dan je eigen opgewekte stroom eerst aftrekken van het verbruik.

Er blijft dus 500 kilowattuur over, die je niet zelf hebt opgewekt. Voor dit verbruik moet je een vergoeding betalen aan de energieleverancier.

Blijft de salderingsregeling bestaan?

Er zijn plannen om de salderingsregeling voor zonnepanelen per 1 januari 2027 af te schaffen, zo valt te lezen in het Belastingplan 2025. Het is dan niet meer mogelijk om energie te verrekenen. Je gaat dus ook betalen voor het verbruik van energie dat je met je eigen zonnepanelen hebt opgewekt. Maar als je de stroom terug levert aan je energieleverancier, krijg je daarvoor nog wel een vergoeding. Op 14 november 2024 heeft de Tweede Kamer dit plan goedgekeurd. Of dit echt doorgaat, moet nog blijken. De Eerste Kamer moet nog akkoord gaan.

Je hoort de laatste tijd dat energieleveranciers failliet gaan, wat gebeurt er dan?

De afgelopen jaren is gebleken dat het lastige tijden zijn voor energieleveranciers op de energiemarkt. Een aantal spelers is inmiddels failliet gegaan. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de vergunningen van energieleveranciers. Als zo’n bedrijf failliet gaat of de ACM verwacht dat er problemen ontstaan, dan worden de vergunningen ingetrokken.

Geen paniek, want bij een faillissement of intrekking van vergunning wordt de oude leverancier overgenomen door een andere energieleverancier. Je gaat als klant dan over naar de nieuwe energieleverancier. Eerst wordt er gekeken of er een doorstart kan worden gemaakt. Kan dat niet? Dan worden de klanten van de failliete energieleverancier verdeeld onder de verschillende leveranciers die wel een vergunning hebben. Je krijgt binnen twintig werkdagen een nieuwe energieleverancier. Deze mag je niet zelf kiezen. Je blijft in de tussentijd gewoon gas en stroom krijgen, zodat het nooit koud in huis wordt.

Wat zijn netbeheerkosten?

Elke regio heeft een eigen netbeheerder die het stroomnet in je regio onderhoudt. Je betaalt daarom netbeheerkosten op je energierekening. Dit zijn de kosten die de netbeheerder rekent voor levering van energie aan jouw woning. Je betaalt deze kosten aan je energieleverancier. Op de jaarafrekening zie je welke kosten je moet betalen voor het netbeheer. Je betaalt jaarlijkse aansluitkosten, vastrecht, meterhuur en een capaciteitstarief. De netbeheerkosten zijn de afgelopen jaren fors gestegen en kunnen dus behoorlijk drukken op je energiecontract.

Mijn zonnepanelen wekken niets op, waar komt dat door?

Staat er geen zon en geen wind? Dan is er sprake van dunkelflaute. Dit is een langere periode waarin de zon niet schijnt en er amper wind waait. Door dunkelflaute wekken je zonnepanelen niets op en moet je meer energie afnemen van de energieleverancier. Om te zorgen dat het licht in de wereld gewoon aanblijft, houden energieleveranciers energiebuffers aan. Zo kun je toch gewoon gebruikmaken van elektriciteit. Je zonnepanelen zijn dus niet uitgezet, maar wekken te weinig energie op om je van stroom te voorzien.